Maj
26
Cukrzyca u kotów

Szacuje się, że na cukrzycę choruje od 0,25% do 2% kotów, w zależności od badanej populacji. Cukrzyca jest chorobą o złożonej etiologii i patogenezie, a jej leczenie i minimalizowanie objawów jest trudne. W większości przypadków choroba występująca u kotów odpowiada ludzkiej cukrzycy typu drugiego, związanej z insulinoopornością oraz dysfunkcją komórek β trzustki. U kota chorego na cukrzycę występuje nieprawidłowe wydzielanie insuliny oraz obniżona wrażliwość na działanie tego hormonu. Liczba stwierdzanych przypadków cukrzycy u kotów stale wzrasta, co wynika z jednej strony z rosnącej świadomości właścicieli, ale również z częstości występowania otyłości i biernego trybu życia u kotów. Do czynników predysponujących do rozwoju cukrzycy u kotów można zaliczyć:

  • Otyłość,
  • Brak aktywności fizycznej,
  • Zaawansowany wiek (powyżej 7 roku życia),
  • Płeć (samce),
  • Niewłaściwa dieta (wysokotłuszczowa),
  • Kastracja,
  • Czynniki genetyczne (m.in. rasa burmańska),
  • Występowanie innych chorób,
  • Stosowanie niektórych leków.

Otyłość u kotów a cukrzyca

Nadwaga lub otyłość stanowią istotne czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia cukrzycy. U kotów otyłych obserwuje się zaburzenia funkcji receptorów insuliny oraz białka błonowego GLUT-4, odpowiadającego za transport glukozy do komórek tłuszczowych i komórek mięśni szkieletowych. Ryzyko zachorowania na cukrzycę wzrasta dwukrotnie u kotów z nadwagą oraz prawie czterokrotnie u kotów otyłych. Na wystąpienie otyłości mają wpływ takie czynniki, jak: depresja, mało aktywny tryb życia, nieregularne karmienie i niewłaściwa dieta. Samce kotów mają także większe predyspozycje do wystąpienia otyłości.

Optymalna waga Waga faktyczna Przekroczenie wagi optymalnej Ocena masy ciała
4 kg 4 kg 0% Waga prawidłowa
4,6 kg 15% Nadwaga
5,2 kg 30% Otyłość
6 kg 6 kg 0% Waga prawidłowa
6,9 kg 15% Nadwaga
7,8 kg 30% Otyłość

Rozpoznanie cukrzycy

Pierwszymi obserwowanymi objawami cukrzycy u kotów są:

  • Wzmożona produkcja moczu (wielomocz, poliuria),
  • Wzmożone pragnienie (polidypsja),
  • Wzmożony apetyt (polifagia).

W przebiegu cukrzycy występują także zmniejszenie masy mięśniowej i w konsekwencji spadek masy ciała. Zdiagnozowanie cukrzycy u kota następuje po stwierdzeniu trwale utrzymujących się hiperglikemii na czczo (podwyższonego poziomu cukru we krwi) oraz cukromoczu w postaci obecności glukozy w moczu kota. U kotów zdrowych, niepoddanych sytuacji stresowej poziom glukozy we krwi utrzymuje się w zakresie poniżej 171 mg/dl. Stres u kota może utrudnić dokonanie diagnozy, co związane jest ze zjawiskiem hiperglikemii powodowanej stresem. Sytuacją stresową może być dla kota podróż do lecznicy czy przebieg samego badania, w związku z czym zalecane jest przeprowadzenie dodatkowych badań. Badaniem nieinwazyjnym, na którego wynik nie wpływa stres zwierzęcia jest wykrywanie glukozy w moczu kota. Uzupełniającym badaniem diagnostycznym jest oznaczanie poziomu glikemii w dłuższym czasie. Badane są produkty glikacji białek, czyli łączenia się glukozy z grupami wolnymi białek: fruktozaminy, glikowanej hemoglobiny. Nieleczona cukrzyca może wiązać z licznymi powikłaniami: naczyniowymi, neurologicznymi, retionopatią (patologiczne zmiany w siatkówce) czy podatność na rozwój niektórych typów nowotworów.

Leczenie cukrzycy u kotów

W praktyce lekarze weterynarii często muszą w pierwszej kolejności uporać się z objawami będącymi przyczyną wizyty z kotem chorym na cukrzycę: wielomoczem oraz zwiększonym pragnieniem. Najskuteczniejszym lekiem hipoglikemizującym, dającym szybki efekt terapii jest insulina. Terapia może wymagać systematycznego podawania preparatów insulinowych w iniekcjach. Zastosowanie mają także leki mające na celu uwrażliwienie tkanek na działanie endogennej, produkowanej przez organizm kota insuliny i stymulowanie jej wydzielania oraz hamowania glukoneogenezy (syntezy glukozy ze związków niecukrowych). Coraz większą popularnością cieszą się także nowej generacji leki inkretynowe. Leki te oddziałują na jelitowe hormony inkretynowe, które odgrywają rolę  w homeostazie glukozy (ustabilizowaniu glukozy we krwi). Leki inkretynowe można podzielić na dwie grupy w zależności od mechanizmu działania:

  • Agoniści receptora GLP-1, substancje naśladujące fizjologiczne działanie tego receptora zwiększając efekt inkretynowy (Eksenatyd, Eksenatyd-ER i Liraglutyd),
  • Inhibitory DPP-IV, hamujące aktywność endogennie wydzielonej proteazy, w ten sposób przedłużając działanie naturalnych inkretyn GLP-1 i GIP (Sitagliptyna).

Elementem leczenia jest także stosowanie właściwych zaleceń dietetycznych oraz zwiększanie aktywności fizycznej kota poprzez zabawy czy spacery. Zwierzę zostaje uznane za zdrowe w momencie, gdy poziom cukru utrzymuje się na właściwym poziomie oraz nie występuje cukromocz przez okres 2-4 tygodni.

Dieta kotów z cukrzycą

Prawidłowa dieta kota z cukrzycą powinna prowadzić do uzyskania właściwej masy ciała, przy czym spadek masy ciała nie powinien przekraczać więcej niż 1-2% wagi kota tygodniowo. Dieta powinna także ograniczać występowanie poposiłkowej hiperglikemii. Koty, u których zdiagnozowano cukrzycę oraz leczone jednocześnie insuliną powinny być karmione, o ile to możliwe aż cztery razy dziennie. Dieta kota z cukrzycą powinna charakteryzować się zwiększoną ilością włókna, co pozwala na obniżenie kaloryczności i ograniczenie hiperglikemii po posiłku. Dodatkowo dieta powinna dostarczać odpowiednio wysoką ilość białka, nie wyższą jednak niż 30% – 45% dla suchej masy karmy. Zalecane jest stosowanie diety niskowęglowodanowej, w której węglowodany stanowią nie więcej niż 5% – 25% suchej masy karmy. Zastosowanie takiej diety zapobiega zanikom mięśni oraz umożliwia obniżenie stosowanej dawki insuliny. Wprowadzenie właściwej diety może być utrudnione u niektórych kotów, szczególnie u kotów w podeszłym wieku ze względu na ustalone nawyki żywieniowe. U kotów z cukrzycą szczególne znaczenie ma także odpowiednia ilość spożywanej przez zwierzę wody. Należy kontrolować, czy kot spożywa wystarczającą ilość płynów w trakcie doby.

 

Źródła:

Układ inkretynowy kotów. Nowe metody terapii cukrzycy; Życie Weterynaryjne, 2017, 92(11); Leszek Dziubdziela, Michał Majewski, Marcin Bojarski
Cukrzyca u kotów. Część I. Etiologia i patogeneza; Życie Weterynaryjne, 2013, 88(6), Julita Gadomska, Olga Gójska-Zygner, Maciej Wieczorek, Sławomir Jaros
Cukrzyca u kotów. Część II. Diagnostyka i leczenie; Życie Weterynaryjne, 2013, 88(7), Julita Gadomska, Olga Gójska-Zygner, Maciej Wieczorek, Sławomir Jaros