Maj
05
Żywienie psów i kotów – karma sucha czy mokra?

Karmy gotowe a samodzielne komponowanie posiłków

Prawidłowe żywienie psów i kotów, odpowiednie do wymagań na danym etapie życia jest niezbędne dla zapewnienia zdrowia zwierzęcia. W porównaniu do samodzielnego przygotowywania posiłków podawanie karm gotowych jest zdecydowanie wygodniejsze i mniej czasochłonne dla właścicieli. Decyzja o karmieniu psa czy kota gotowymi karmami pełnoporcjowymi ułatwia zapewnienie właściwej ilości kalorii, podaży białka, składników mineralnych i witamin. Samodzielne przygotowywanie pokarmu wymaga szerokiej wiedzy dotyczącej zapotrzebowania na składniki pokarmowe, zasad doboru surowców, zrozumienia zmian zachodzących podczas obróbki i przechowywania i znajomości stopnia przyswajalności składników. Dieta zwierzęcia powinna zawierać składniki odżywcze w optymalnej ilości, niekorzystny jest zarówno niedobór składników, jak i ich nadmiar. Karmy gotowe, które określane są jako pełnoporcjowe zaspokajają dzienne potrzeby żywieniowe zwierzęcia w danej kategorii wiekowej i o określonym stopniu aktywności. Stosując ten rodzaj karmienia nie ma więc konieczności dodatkowej suplementacji, podawana karma dostarcza psu lub kotu wszystkich niezbędnych do prawidłowego rozwoju składników odżywczych. Według danych statystycznych dla Polski obecnie jedynie 25% psów karmionych jest karmami gotowymi. Prognozuje się jednak, że sprzedaż karm gotowych w kolejnych latach będzie wzrastać, a dynamika wzrostu będzie wynosić ok. 5% rocznie.

Popularność karm suchych i mokrych

Podstawową różnicą pomiędzy karmą suchą a mokrą jest zawartość wody. W przypadku karm suchych woda stanowi nie więcej niż 14% zawartości, podczas gdy w karmach mokrych wilgotność karmy przekracza 60%. Oba rodzaje karm zaspokajają potrzeby żywieniowe zwierzęcia i mogą być stosowane jako jedyna metoda karmienia. W przypadku karm gotowych dla psów największą popularnością cieszy się karma sucha, wybierana przez 64% nabywców. Karma mokra dla psów stanowi 29% wartości sprzedaży wśród wszystkich karm i przysmaków. W przypadku karm dla kotów dysproporcja nie jest tak widoczna, jednak nadal częściej wybierana jest karma sucha.

Wielkość sprzedaży karm dla psów w Polsce (2017)

Za wyborem karmy suchej przemawiają bez wątpienia takie argumenty, jak:

  • Niższy koszt żywienia zwierzęcia,
  • Większa wygoda podawania karmy,
  • Wygoda zakupu i przechowywania karmy (dostępność dużych opakowań karmy, mniejsza objętość karmy ze względu na niższą zawartość wody),
  • Możliwość zapewnienia zwierzęciu stałego dostępu do karmy (karma sucha nie traci swoich właściwości przez długi czas od podania do miski),
  • Większa różnorodność karm dostępnych na rynku, dostępność karm weterynaryjnych dla psów o specjalnych potrzebach żywieniowych,
  • Łatwiejsze zachowanie higieny jamy ustnej.

Dieta psów i kotów może opierać się na połączeniu karmy suchej i mokrej. Właściciele zwierząt często łączą podawanie karmy suchej, traktowanej jako podstawa żywienia z karmą mokrą, stosowaną jako urozmaicenie diety. Podawanie karmy mokrej, nawet w formie przysmaku wymaga odjęcia odpowiedniej ilości karmy suchej tak, aby dzienna dawka energii i składników pokarmowych była adekwatna do zapotrzebowania zwierzęcia. Mieszanie rodzajów karm wymaga uwzględnienia zarówno kaloryczności, jak i objętości pokarmu. Zwierzę przyzwyczajone do spożywania karmy mokrej, o większej objętości w stosunku do karmy suchej przy tej samej kaloryczności może odczuwać głód przy podawaniu jedynie karmy suchej, która wypełnia żołądek w mniejszym stopniu. Trudność związana z właściwym zbilansowaniem ilości podawanego pokarmu przy stosowaniu karm mieszanych przyczynia się do zwiększenia ryzyka rozwijania się otyłości u zwierzęcia.

Regulacja pobierania wody

Psy i koty pobierają wodę okresowo, w momencie, gdy rozwija się u nich uczucie pragnienia, które jest skorelowane z zawartością wody w organizmie oraz osmolalnością osocza we krwi. Niekiedy jednak uczucie pragnienia nie jest pobudzane aż do momentu rozwinięcia się stanu odwodnienia. Zmniejszona wrażliwość na sygnały stymulujące uczucie pragnienia może występować szczególnie u zwierząt starszych. W przypadku żywienia kotów wybierając rodzaj karmy należy wziąć pod uwagę specyfikę pobierania wody przez te zwierzęta. Koty są zwierzętami dobrze przystosowanymi do życia w środowisku bez stałego dostępu do wody oraz tolerującymi niską podaż wody zdecydowanie lepiej niż psy. Specyfika sposobu pożywiania się kotów niesie ze sobą ryzyko niepobierania wystarczającej ilości wody przez kota, co wiąże się z zagrożeniami dla prawidłowego funkcjonowania jego układu moczowego. Koty karmione karmą mokrą, która zawiera zwykle ok. 70-80% wody mogą traktować karmę jako główne źródło wody w swojej diecie, rezygnując z picia dodatkowych ilości wody. Podając kotu karmę suchą należy kontrolować, czy kot pije odpowiednią ilość wody. Dorosły kot o masie ciała 5 kg, karmiony jedynie karmą suchą powinien wypijać dziennie ok. 200 ml wody. W sytuacji, gdy zaobserwuje się, że kot nie spożywa wymaganej ilości płynów konieczne jest dostarczanie wody w pożywieniu, a więc włączenie do diety kota karmy mokrej lub samodzielne komponowanie posiłków. Konieczność taka może wystąpić szczególnie w przypadku kotów starszych.

Dobowe, całkowite zapotrzebowanie na wodę u zwierząt

Zwierzę Minimalne spożycie wody
Pies o wadze 10 kg 500 – 600 ml
Kot młody o wadze 5 kg 200 – 250 ml
Kot dorosły o wadze 5 kg 150 ml

 

Rodzaj karmy a higiena jamy ustnej

Biorąc pod uwagę łatwość zachowania higieny jamy ustnej u psów i kotów zdecydowanie korzystniejszym wyborem jest podawanie karmy suchej. Kamień nazębny, widoczny w postaci twardego, brunatnoszarego osadu na powierzchni zębów powstaje na skutek odkładania się na zębach lepkiego osadu z resztek pokarmu, określanego jako płytka nazębna. Pod wpływem działania enzymów bakterii znajdujących się w jamie ustnej płytka nazębna ulega mineralizacji (zwapnieniu). Karma w postaci twardych granulek pozwala na ograniczenie odkładania się płytki nazębnej. Granulki karmy podczas rozgryzania rozłamują się na mniejsze fragmenty, które usuwają osad z powierzchni zębów. W przypadku karmy mokrej najbardziej korzystny wpływ na ograniczenie powstawania kamienia nazębnego będą miały karmy o wysokiej włóknistości, a więc zawierające kawałki mięsa do gryzienia, nie natomiast w formie gładkiego pasztetu. Podawanie miękkiego pokarmu jest jednym z czynników zwiększających ryzyko wystąpienia chorób przyzębia. Choroby te dotyczą stanu zapalnego tkanek otaczających zęby (dziąsło, ozębna, cement, kość wyrostka zębodołowego z okostną). Rozważenie zasadności podawania karm mokrych wymagane jest szczególnie w przypadku, gdy występują czynniki predysponujące do wystąpienia chorób przyzębia u psa czy kota: rasa (psy miniaturowe i małe), predyspozycje anatomiczne i wady zgryzu. Niezależnie od wybranej metody karmienia utrzymanie higieny jamy ustnej i zapobieganie powstawania kamienia nazębnego i chorób przyzębia wymaga szczotkowania zębów przy użyciu past dla psów i kotów. Zalecane jest czyszczenie zębów zwierzęcia przynajmniej 3 razy w tygodniu, najlepsze wyniki można jednak uzyskać szczotkując zęby codziennie.

Zmysł smaku u zwierząt a smakowitość pokarmu

Intensywność odbierania smaków u psów i kotów jest zdecydowanie gorsza niż u człowieka – człowiek posiada ok. 9000 kubków smakowych, pies ok. 1700, a kot jedynie 475. Zmysł smaku ma stosunkowo niewielką rolę u psów, co wynika z dużej szybkości spożywania pokarmów. Psy rozróżniają wszystkie pięć smaków (gorzki, słodki, słony, kwaśny i umami). Najbardziej atrakcyjnymi smakami dla psa są smak słony oraz słodki, a smak gorzki jest wysoce niepożądany. Koty odbierają natomiast jako atrakcyjne smak kwaśny oraz gorzki (w przeciwieństwie do psów). Co zaskakujące, koty nie rozpoznają smaku słodkiego ze względu na mutację genetyczną w genie kodującym receptor smaku słodkiego. Kluczowym czynnikiem decydującym o ocenie atrakcyjności pokarmu u psów i kotów jest zapach. Znaczenie zmysłu węchu wynika z faktu, że psy i koty posiadają w porównaniu do człowieka zdecydowanie większą liczbę komórek węchowych (70-200 mln u psów oraz 60-70 mln u kotów). Rola węchu jest u kotów na tyle znacząca, że kot może odstąpić od pobrania pokarmu, dopóki nie poczuje jego zapachu. Smakowitość karmy powinna być więc oceniana przede wszystkim przez pryzmat intensywności i atrakcyjności jej zapachu dla zwierzęcia. Psy i koty zwykle preferują także karmy wilgotne.

 

Źródła:

The European Pet Food Industry Federation, 2017; Wytyczne żywieniowe dotyczące pełnoporcjowych i uzupełniających karm dla kotów i psów
Podstawy żywienia psów i kotów. Podręcznik dla lekarzy i studentów weterynarii; Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013; Michał Ceregrzyn, Roman Lechowski, Berenika Barszczewska
Życie Weterynaryjne, 2014, nr 89(10); Choroby przyzębia u psów, Magdalena Gołyńska, Izabela Polkowska, Aleksandra Sobczyńska-Rak
ZooBranża, 2018, nr 4 (28), Rynek karm dla psów w Polsce
ZooBranża, 2018, nr 4 (28), Karmy mokre czy suche?