Maj
10
Połknięcia przedmiotów przez psy i koty

Połknięcie przez psa czy kota fragmentów zabawek czy małych przedmiotów (np. kości, chrząstek, kamieni, kawałków tkanin) jest sytuacją, z którą styka się wielu właścicieli zwierząt. Ciało obce może zostać wydalone samoistnie poprzez wymioty, niekiedy pozostaje ono jednak w przewodzie pokarmowym zwierzęcia wymagając zewnętrznej interwencji. Właściwa ocena sytuacji i udzielenie psu lub kotu pomocy mogą być niezbędne dla zachowania zdrowia zwierzęcia.

Ciało obce w jamie ustnej i gardle

U psów i kotów może wystąpić zaklinowanie się ciała obcego już w jamie ustnej. Ostre przedmioty, np. fragmenty kości, ości rybie, kawałki patyków, drzazgi mogą zaklinować się między zębami zwierzęcia. Ciało obce może uciskać na podniebienie, kaleczyć język, dziąsła czy wyrostek zębodołowy. Zwierzę będzie podejmować próby pozbycia się zaklinowanego ciała obcego przez drapanie i ocieranie się o dostępne przedmioty. Po kilkunastu godzinach może wystąpić ślinienie się, krwawienie czy nieprzyjemny, gnilny zapach z jamy ustnej. Pomoc zwierzęciu polega na usunięciu ciała obcego. Jeśli pies czy kot są spokojne wykonanie zabiegu może być możliwe bez podawania znieczulenia. Sedację lub znieczulenie ogólne stosuje się w przypadku ciał obcych głęboko wbitych w tkanki, przy znacznym krwawieniu lub w sytuacji, gdy dokładna ocena jamy ustnej nie jest możliwa.

Po połknięciu ciała obcego przez psa czy kota przedmiot może utkwić w gardle. Ciała obce utkwione w gardle najczęściej stwierdza się u kotów, dla których typowe są przypadki połknięcia tzw. linearnych, podłużnych ciał obcych (nitek, sznurków), których jeden z końców zatrzymuje się w jamie ustnej, np. owinięty wokół podstawy języka. Obecności przedmiotu na wysokości gardła towarzyszą objawy:

  • Ślinienie się,
  • Chęć do wymiotów,
  • Niepokój,
  • Apatia, posmutnienie.

Rozpoznanie polega na dokładnych oględzinach gardła, niekiedy może być konieczne wykonanie prześwietlenia. Zwykle ciało obce można usunąć przez jamę ustną po wcześniejszym znieczuleniu zwierzęcia.

Niedrożność przełyku

W przypadku, gdy połknięty przedmiot zatrzymuje się w przełyku (od wysokości gardła do wysokości żołądka) stwierdza się niedrożność przełyku. U psa lub kota można zaobserwować takie objawy, jak:

  • Cofanie się treści pokarmowej z przełyku,
  • Nadmierne ślinienie się,
  • Dławienie się,
  • Odruchy wymiotne.

U części zwierząt mogą wystąpić wyczerpanie, apatia, ciągłe odruchy przełykania, utrata łaknienia. Obecność ciała obcego niekiedy można wyczuć podczas badania palpacyjnego w odcinku szyjnym lub na wysokości wpustu do klatki piersiowej. Dla rozpoznania niedrożności przełyku wykonuje się badanie radiologiczne (RTG) lub endoskopię, polegającą na wprowadzeniu do przełyku sondy wyposażonej w kamerę. Aż w 90% przypadków niedrożności przełyku ciało obce może zostać usunięte bez interwencji chirurgicznej, przy zastosowaniu metody endoskopowej. Weterynarz wprowadza wziernik endoskopu przez jamę ustną do górnej części przewodu pokarmowego, a następnie chwyta i usuwa ciało obce. Po wykonaniu zabiegu może być konieczne zastosowanie leków zmniejszających wytwarzanie kwasu solnego w żołądku, antybiotyków zapobiegających nadkażeniom bakteryjnym czy środków zwiększających aktywność skurczową żołądka w celu zmniejszenia zarzucania treści pokarmowej do przełyku. U psów z podejrzeniem perforacji (uszkodzenia) ściany przełyku należy wykonać dodatkowe badania i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Ciało obce w jamie brzusznej

Istotną rolę w badaniu jamy brzusznej odgrywa diagnostyka ultrasonograficzna (USG). Badanie pozwala na wykrycie zmian odcinków przewodu pokarmowego czy zaobserwowanie ciała obcego, także w przypadku niewielkich lub linearnych przedmiotów, których dostrzeżenie może być trudne. Zatrzymanie się ciała obcego w jelicie cienkim zwierzęcia jest stanem zagrażającym jego życiu. Wystąpienie niedrożności jelita cienkiego wiąże się z takimi objawami, jak:

  • Wymioty,
  • Ból jamy brzusznej,
  • Niepokój,
  • Powiększenie objętości brzucha,
  • Odwodnienie,
  • Zmniejszenie bądź brak łaknienia.

Podczas badania zwierzęcia można stwierdzić wyraźną bolesność czy obecność wyczuwalnych tworów na wysokości jamy brzusznej, nieznacznie podwyższoną temperaturę oraz odwodnienie. Nasilenie objawów jest zróżnicowane w zależności od lokalizacji miejsca niedrożności. Diagnozę można potwierdzić wykonując badanie RTG jamy brzusznej i przewodu pokarmowego.

Postępowanie w przypadku stwierdzenia niedrożności jelit rozpoczyna się od podania płynów w celu nawodnienia oraz wyrównania zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej i elektrolitowej zwierzęcia. Niedrożność na odcinku jelit jest stanem wymagającym pilnej interwencji chirurgicznej. W szczególności zabieg chirurgiczny należy niezwłocznie wykonać, gdy zwierzę nie jest w stanie wydalać gazów i kału.  W razie konieczności wdraża się odpowiednie leki (antybiotyki, glikortykosteroidy, fluniksynę). Rokowania zwierzęcia zależą od tego, czy wystąpiła niedrożność częściowa (gazy i płyny mogą przesuwać się na wysokości umiejscowienia ciała obcego) czy też niedrożność całkowita (występuje zatkanie jelita). Istotne jest także to, czy doszło do upośledzenia ukrwienia ściany jelita.

 

Źródła:

Chirurgia małych zwierząt. Głowa, szyja i klatka piersiowa; PWRiL 2013, red. Marek Galanty
Chirurgia małych zwierząt. Brzuch i miednica; PWRiL 2013, red. Marek Galanty
Intensywna terapia psów i kotów; SGGW 2004, Wayne E. Wingfield