Gru
02
Żywienie chomików, myszy i szczurów

Prawidłowe żywienie jest niezbędne, żeby zapewnić gryzoniom dobre samopoczucie i zdrowie. Podobnie jak wszystkie inne zwierzęta także małe ssaki wymagają odpowiednio zbilansowanej diety dostarczającej wszystkich niezbędnych składników w odpowiedniej ilości. Niskie standardy żywieniowe przyczyniają się do zwiększenia podatności zwierzęcia na choroby wirusowe, pasożytnicze czy zakażenia układu żołądkowo-jelitowego. Dieta gryzoni powinna być zróżnicowana oraz składać się z pokarmów świeżych, nieskażonych metalami ciężkimi czy pestycydami. Istotnym zaburzeniem wynikającym bezpośrednio ze sposobu karmienia jest także otyłość, szczególnie często występująca u myszy. Poważnym zagrożeniem dla zdrowia gryzoni są zatrucia pokarmowe. Ze względu na niską masę ciała spożycie nawet niewielkiej ilości szkodliwej substancji może nawet zagrażać życiu zwierzęcia.

Zapotrzebowanie żywieniowe gryzoni

Dzienne zapotrzebowanie energetyczne zależne jest od gatunku oraz wagi danego zwierzęcia. Dawka pokarmowa powinna być podawana codziennie, należy także pamiętać o zapewnieniu stałego dostępu do świeżej, czystej wody.

Zwierzę Parametr Wartości
Mysz Masa ciała samca

Masa ciała samicy

20 – 60 g

25 – 80 g

Średnie dzienne zapotrzebowanie na karmę 2 – 6 g
Dzienne zapotrzebowanie na płyny 4 – 12 ml
Szczur Masa ciała samca

Masa ciała samicy

250 – 500 g

220 – 320 g

Średnie dzienne zapotrzebowanie na karmę 11 – 50 g
Dzienne zapotrzebowanie na płyny 18 – 55 ml
Chomik syryjski Masa ciała samca

Masa ciała samicy

85 – 150 g

95 – 180 g

Średnie dzienne zapotrzebowanie na karmę 13 – 27 g
Dzienne zapotrzebowanie na płyny 18 – 36 ml
Chomik  karłowaty (chiński, dżungarski, Robowskiego) Masa ciała samca i samicy 30 – 50 g
Średnie dzienne zapotrzebowanie na karmę 7 -14 g
Dzienne zapotrzebowanie na płyny 9 – 18 ml

Chomik dżungarski z morwą białą

Gryzonie są w naturze zwierzętami wszystkożernymi, a w ich diecie przeważa pokarm roślinny. Podstawą żywienia myszy, chomików i szczurów powinna być mieszanka ziarn zbóż urozmaicona o warzywa, owoce oraz pokarm o wysokiej zawartości białka. Dieta małych ssaków powinna zawierać:

  • 60 – 65 % węglowodanów,
  • 16 – 24 % białka,
  • 3 – 10 % tłuszczu,
  • 8 % popiołu (substancji mineralnych i innych substancji nieorganicznych),
  • błonnik pokarmowy,
  • dodatki dietetyczne (witaminy, wapń, żelazo, jod, cynk, selen).

Pokarm suchy zwykle zawiera w składzie: nasiona słonecznika, pszenicę, kukurydzę, owies, groch, pestki dyni, sprasowaną karmę zieloną, orzechy ziemne, orzechy laskowe, orzechy włoskie. Dostarczane białko może być pochodzenia zwierzęcego – np. larwy mącznika, ugotowane mięso z piersi kurczaka lub indyka. Gryzoniom można także podawać niewielkie ilości nabiału – twarogu, jogurtu naturalnego. Dodatkową atrakcją dla zwierzęcia jest podawanie pokarmu żywego (larw). Wysokiej jakości gotowe pokarmy zawierają wszystkie niezbędne składniki pokarmowe, niekiedy posiadają nawet dodatek białka pochodzenia zwierzęcego.

Przyjmowanie pokarmów świeżych przez gryzonie

Świeże warzywa i owoce są atrakcyjnym przysmakiem dla gryzonia. Pokrywają one zapotrzebowanie na witaminy i składniki mineralne, są także źródłem płynów. Niestety pokarm taki szybko się psuje, należy więc regularnie usuwać jego resztki z klatki. Gromadzenie pokarmu jest charakterystyczne dla chomików, które pobierają pożywienie do toreb policzkowych, a następnie znoszą zapasy do kryjówki czy domku. Dietę gryzoni można urozmaicić o świeży pokarm roślinny. Rośliny zielone są cenione ze względu na wysoką zawartość błonnika. Bezpieczne dla gryzoni są takie rośliny, jak:

  • rzeżucha,
  • natka pietruszki,
  • bazylia,
  • mniszek lekarski,
  • babka lancetowata i szerokolistna,
  • koniczyna biała i czerwona,
  • koper,
  • tasznik,
  • gwiazdnica pospolita.

Zioła powinny być zbierane jedynie z obszarów czystych, oddalonych od dróg ze względu na ryzyko zawartości metali ciężkich, przede wszystkim ołowiu.

Szczur je dynię

Istotnym elementem diety są owoce i warzywa w postaci świeżej lub suszonej. Ze względu na wysoką zawartość cukru owoce należy podawać w niewielkich ilościach. Do diety gryzonia można bez obaw włączyć następujące owoce (po usunięciu pestek):

  • arbuz,
  • banan,
  • brzoskwinia,
  • czereśnia,
  • gruszka,
  • jabłko,
  • malina,
  • morela,
  • śliwka.

Odpowiednie w diecie małych ssaków są takie warzywa, jak:

  • burak,
  • kukurydza,
  • marchew,
  • ogórek,
  • papryka,
  • pomidor,
  • ugotowany ziemniak.

Warzywa mogą być podawane w większych ilościach. Przed podaniem zwierzęciu zarówno owoców, jak i warzyw należy je wcześniej umyć.

Substancje szkodliwe dla gryzoni

Z diety gryzoni należy kategorycznie wykluczyć pokarmy szkodliwe i trujące, które mogą doprowadzić nie tylko do zatruć, ale i poważnych komplikacji zdrowotnych.

Pokarm Substancja szkodliwa lub toksyczna
Awokado Toksyna persin powodującą niewydolność krążeniową i oddechową
Bakłażan Solanina, będąca toksycznym glikoalkaloidem powodującym zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Cebula Związki prowadzące do rozpadu czerwonych krwinek, ryzyko niedokrwistości hemolitycznej
Cytrusy (cytryny, pomarańcze, mandarynki, grejpfruty) Olejki cytrusowe d-Limonen oraz linalol o działaniu toksycznym
Migdały Skóra migdałów zawiera kwas fitynowy, który tworzy ze składnikami mineralnymi nierozpuszczalne sole blokując ich wchłanianie
Rośliny strączkowe (fasola, bób, groch) Lektyny, glikoproteiny zaburzające proces trawienia i powodujące wzdęcia
Szczaw, szpinak, rabarbar Szczawiany zaburzające gospodarkę minerałową, ryzyko kamicy nerkowej
Warzywa kapustowate (kapusta, brukselka, kalafior, brokuł, szpinak, jarmuż, kalarepa) Tiocyjaniny zaburzające homeostazę i powodujące wzdęcia

 

Chomik syryjski z kawałkiem jabłka

Dieta gryzoni a stan uzębienia

Zapewnienie zwierzęciu materiałów do obgryzania umożliwia zaspokojenie naturalnej potrzeby gryzienia oraz ścieranie stale rosnących siekaczy. Ciągły wzrost zębów ma miejsce na dnie zębodołu, w którym wyspecjalizowane komórki miazgi stale produkują warstwy szkliwa i zębiny, wypychając ząb w kierunku jamy ustnej. Stały przyrost siekaczy wymaga zapewnienia gryzoniom warunków do gryzienia twardych pokarmów podobnie, jak dzieje się to w naturalnym dla małych ssaków środowisku. Jednocześnie proces stałej produkcji tkanek zębowych wpływa na zwiększenie zapotrzebowania na wapń u gryzoni. Odpowiednim, bezpiecznym do gryzienia materiałem są m.in. świeże gałązki drzew owocowych – jabłoni i gruszy oraz wierzby, buku, klonu, brzozy i leszczyny.

 

Źródła:

Drobne ssaki: podstawowe problemy zdrowotne, istotne fizjologiczne wartości, parametry hematologiczne, zalecane leki i ich dawkowanie; Wydawnictwo Galaktyka 2004, Zdeněk Knotek, Zora Knotková

Chomiki; Wiedza i życie 2005, Peter Hollmann

Choroby zakaźne myszy i szczurów z elementami zoonoz, wybranymi zagadnieniami z hodowli, anatomii i fizjologii; Elamed 2010, Jerzy Ziętek, Łukasz Adaszek, Stanisław Winiarczyk